ศาลจีนตัดสินบริษัทใช้ AI แทนคน ไม่ใช่ข้ออ้างเลิกจ้างพนักงาน

ศาลในประเทศจีนตัดสินบริษัทต่างๆ ไม่สามารถเลิกจ้างพนักงานได้ เพียงเพราะนำ AI มาทำงานแทนได้ในต้นทุนที่ถูกกว่า

คดีนี้เกิดขึ้นที่ศาลประชาชนระดับกลางเมือง หางโจว โดยเผยแพร่คำตัดสินเมื่อปลายเดือนที่ผ่านมา เมื่อพนักงานรายหนึ่งยื่นฟ้องบริษัทเทคโนโลยีออนไลน์ หลังถูกเลิกจ้างอย่างไม่เป็นธรรม

ก่อนหน้านี้เขาทำงานในตำแหน่งตรวจสอบคุณภาพคำตอบของ AI ทั้งความถูกต้องของคำตอบ กรองเนื้อหาที่มีปัญหาหรือละเมิดความเป็นส่วนตัวโดยได้รับเงินเดือน 25,000 หยวน หลังบริษัทนำระบบ AI มาใช้ จึงพยายามโยกย้ายเขาไปในตำแหน่งอื่นพร้อมลดเงินเดือนเหลือแค่ 15,000 หยวน เมื่อเจ้าตัวปฏิเสธ จึงถูกบริษัทเลิกจ้าง

ศาลพิจารณาแล้วเห็นว่า การนำ AI มาใช้เป็นเพียงการตัดสินใจเชิงธุรกิจ ไม่ใช่ “การเปลี่ยนแปลงสำคัญ” ที่ทำให้สัญญาจ้างงานสิ้นสุดโดยอัตโนมัติ อีกทั้งข้อเสนอให้ย้ายงานก็ไม่เป็นธรรม เนื่องจากเงินเดือนลดลงอย่างมีนัยสำคัญ จึงตัดสินว่าการเลิกจ้างไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ศาลยังชี้ให้เห็นว่า แม้บริษัทมีสิทธิพัฒนาเทคโนโลยี แต่ต้องคำนึงถึงสิทธิของพนักงาน ควรสนับสนุนการฝึกทักษะใหม่ และช่วยให้พนักงานปรับตัวไปสู่บทบาทที่ยังต้องใช้มนุษย์

กรณีนี้ไม่ใช่เหตุการณ์เดียว ก่อนหน้านี้ใน ปักกิ่ง ก็มีคำตัดสินลักษณะเดียวกัน โดยระบุว่าความเสี่ยงจากการนำ AI มาใช้ ไม่ควรถูกผลักภาระไปยังพนักงานโดยตรง

ในภาพรวม ประเด็น “AI จะมาแทนคน” กำลังเป็นข้อถกเถียงทั่วโลก ทั้งการเลิกจ้างจำนวนมาก และการลงทุนในระบบอัตโนมัติของบริษัทเทคโนโลยี เช่น Meta ที่มีแผนลดพนักงานเพื่อรองรับต้นทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI

บทวิเคราะห์

คำตัดสินของจีนจึงถูกมองว่าเป็นสัญญาณของความพยายามสร้างสมดุลระหว่างการเร่งใช้ AI กับการคุ้มครองแรงงานซึ่งอาจกลายเป็น “บรรทัดฐานใหม่” ของโลกแรงงานในยุค AI ที่กำลังเร่งตัวขึ้น เพราะเป็นการส่งสัญญาณชัดว่า เทคโนโลยีไม่สามารถอยู่เหนือกฎหมายแรงงานได้

หากแนวคิดนี้ถูกนำไปใช้ในประเทศอื่น ๆ บริษัทอาจต้องปรับกลยุทธ์จาก “ลดคนเพื่อลดต้นทุน” ไปสู่ “อัปสกิลคนเพื่อทำงานร่วมกับ AI” มากขึ้น ซึ่งในระยะยาวอาจช่วยลดแรงกระแทกทางสังคมได้

ที่มา tomshardware ภาพจาก Huandy618 

หนุ่ย แซ่แต้

นักเขียนสาย Introvert ที่ชื่นชอบเรื่องนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ ใช้เวลาว่างกับ มังงะ, เสียงเพลงและ idol