ศาลจีนออกกฎหมาย ห้ามใช้ AI หรือหุ่นยนต์มาทดแทนแรงงาน

ศาลจีนได้สร้างเรื่องฮือฮาให้กับบริษัทเทคโนโลยีที่ต่างหาแนวทางการลดต้นทุนด้วยนำ AI เข้ามาใช้ โดยศาลมีคำตัดสินว่าการนำ AI มาใช้แทนแรงงานหรือทำให้เกิดการเลิกจ้างไม่ใช่เหตุผลที่ชอบด้วยกฎหมายภายใต้กฎหมายแรงงานของจีน

ศาลประชาชนระดับกลางเมืองหางโจวได้ตัดสินเข้าข้างพนักงานเทคโนโลยีอาวุโสชื่อโจว (Zhou) ซึ่งบริษัทพยายามลดตำแหน่งพร้อมลดเงินเดือนหลังจากนำระบบ AI มาใช้ การตัดสินจากศาลถือว่ามีความชัดเจนมาก ๆ โดยศาลระบุว่า ประสิทธิภาพการทำงานที่เพิ่มขึ้นจาก AI ไม่ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญให้เป็นการเลิกจ้างตามกฎหมาย

นอกจากเคสข้างต้นแล้ว ศาลในกรุงปักกิ่งได้วางบรรทัดฐานไว้ก่อนแล้วในเดือนธันวาคม 2025 โดยคุ้มครองพนักงานเก็บข้อมูลแผนที่ชื่อหลิว (Liu) ซึ่งงานของเขาถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติ เหตุผลทางกฎหมายสามารถโต้แย้งข้ออ้างของบริษัทได้อย่างเฉียบคมว่า การนำ AI มาใช้เป็นการตัดสินใจโดยสมัครใจของบริษัทเอง ไม่ใช่ภัยพิบัติที่ไม่อาจคาดการณ์ได้ เช่น ภัยธรรมชาติหรือการเปลี่ยนแปลงนโยบาย ทำให้ไม่สามารถปลดพนักงานออกได้

ศาลย้ำว่า บริษัทที่เลือกใช้ระบบอัตโนมัติจะต้องเจรจากับพนักงาน จัดการฝึกอบรม หรือจัดหาตำแหน่งงานใหม่ที่เหมาะสมก่อนที่จะเลิกจ้างใคร

จีนถือว่าเป็นผู้ผลิตผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ระดับแนวหน้าของโลก สื่อต่างประเทศระบุว่า การควบคุมต้นทุนจึงมีผลกระทบต่อระดับโลกเช่นเดียวกัน คำตัดสินที่คุ้มครองแรงงานเหล่านี้หมายความว่าบริษัทเทคโนโลยีเหล่านี้ไม่สามารถลดต้นทุนการผลิตได้ง่าย ๆ ด้วยการแทนที่แรงงานมนุษย์ด้วย AI และต้นทุนต่าง ๆ มักถูกส่งต่อไปยังผู้บริโภคแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้อยู่แล้ว

อย่างไรก็ดี ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระบุว่า ต้นทุนของการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยีไม่ควรถูกผลักให้เป็นเป็นภาระของบุคคลที่เป็นแรงงานเพียงฝ่ายเดียว แนวคิดของศาลอาจส่งอิทธิพลต่อบริษัทเทคโนโลยีทั่วโลกในการจัดการกับระบบอัตโนมัติ โดยเฉพาะบริษัทที่ลงทุนเกี่ยวกับการผลิตในประเทศจีน

จีนให้ความสำคัญกับเสถียรภาพทางสังคมควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยี กล่าวคือ รัฐไม่ได้ปฏิเสธ AI แต่กำลังวางกรอบให้การนำมาใช้ต้องรับผิดชอบต่อแรงงานมากขึ้น ผลระยะสั้นอาจทำให้ต้นทุนของบริษัทสูงขึ้นและชะลอการแทนที่แรงงานบางส่วน แต่ในระยะยาวอาจบังคับให้ธุรกิจหันไปลงทุนในการฝึก อัปเกรดสกิลและสร้างโมเดลการทำงานแบบมนุษย์ร่วมกับ AI แทนที่จะนำระบบอัตโนมัติมาแทนที่ AI ทั้งหมด

ที่มา Yahoo Finance

วัชรกุล พัฒนาประทีป