รัฐบาลออสเตรเลียกดดันโซเชียลมีเดียให้จ่ายค่าข่าวบนแพลตฟอร์ม หรือจะโดนภาษี 2.25% แทน

ออสเตรเลียกำลังจริงจังกับการบังคับให้บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านไอที โดยเฉพาะแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียต้องจ่ายเงินในส่วนของการนำเสนอข่าวบนแพลตฟอร์ม โดยรัฐบาลได้เผยร่างกฎหมายให้ Meta, Google และ TikTok ต้องจ่ายค่าคอนเทนต์ประเภทข่าวบนแพลตฟอร์มหรือไม่ก็เสียภาษี 2.25%

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการสื่อสารนิกา เวลส์ (Anika Wells) กล่าวในงานแถลงข่าวว่าประชาชนกำลังรับข่าวสารโดยตรงจาก Facebook, TikTok และ Google มากขึ้นเรื่อย ๆ จึงเป็นที่มาของร่างกฎหมายใหม่นี้

กฎหมายนี้มีชื่อว่า News Bargaining Incentive (NBI) ซึ่งกำหนดให้มีการเก็บภาษี 2.25% จากรายได้ในออสเตรเลียของทั้ง 3 แพลตฟอร์ม เว้นว่าแพลตฟอร์มเหล่านี้จะมีดีลเชิงพาณิชย์กับสำนักข่าวในประเทศ และภาษีจะลดลงหากข้อตกลงระหว่างแพลตฟอร์มและสำนักข่าวในประเทศดีพอ โดยอัตราการเก็บภาษีที่แท้จริงจะลดลงเหลือ 1.5% ซึ่งคาดว่าจะสร้างรายได้กลับคืนสู่วงการข่าวในออสเตรเลียระหว่าง 200-250 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย ซึ่งนายกรัฐมนตรีแอนโทนี่ อัลบาเนเซ (Anthony Albanese) กล่าวในแถลงการณ์ว่า นักข่าวถือว่าเป็นหัวใจของภาคสื่อในออสเตรเลีย มีบทบาทสำคัญในการทำให้ประชาชนได้รับรู้ข่าวสารที่สำคัญ

นับเป็นความพยายามครั้งที่ 2 ของประเทศในการบังคับให้บิ๊กเทคสนับสนุนวงการข่าวภายในประเทศ ก่อนหน้านี้รัฐบาลออสเตรเลียได้ออกกฎหมาย News Media Bargaining Code ซึ่งมีผลบังคับใช้ในปี 2021 บังคับให้แพลตฟอร์มอย่าง Google และ Meta ต้องจ่ายเงินให้สำนักข่าว แต่มีช่องโหว่คือบริษัทเหล่านี้สามารถลบข่าวออกจากแพลตฟอร์มเพื่อหลีกเลี่ยงการจ่ายเงินได้ ซึ่ง Meta ก็ทำแบบนั้นในปี 2024 และส่งผลกระทบให้มีการเลิกจ้างงานในออสเตรเลียเป็นจำนวนมากด้วย

กฎหมายใหม่มีการรวม TikTok เข้าไปด้วย ซึ่งเป็นการขยายขอบเขตของกฎหมายเดิมให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น พร้อมระบุชัดเจนว่าไม่รวมบริการเกี่ยวกับ AI โดย AI จะถูกพิจารณาในหมวดอื่น ๆ ต่อไป รวมถึงประเด็นเรื่องลิขสิทธิ์ซึ่งจะอยู่ภายใต้การดูแลของอัยการสูงสุด

อย่างไรก็ดี การที่ออสเตรเลียเลือกทำแบบนี้อาจทำให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) เกิดอาการไม่พอใจได้ เนื่องจากตัวทรัมป์เองคัดค้านภาษีดิจิทัลสำหรับบริษัทเทคโนโลยีสหรัฐมาโดยตลอด และขู่ว่าจะใช้มาตรการภาษีตอบโต้ ล่าสุด ทรัมป์เตือนสหราชอาณาจักรว่าจะโต้ตอบด้วยการขึ้นภาษี หากไม่ยกเลิกการเก็บภาษีต่อบริษัทเทคโนโลยีสหรัฐ อย่าง Google, Meta และ Apple เป็นต้น

ออสเตรเลียไม่ใช่ประเทศเดียวที่ดำเนินการประเด็นนี้ แคนาดา บราซิล และสหภาพยุโรปต่างก็มีความพยายามจัดการเรื่องข่าวกับบริษัทบิ๊กเทคต่าง ๆ อย่าง กฎหมายของแคนาดาในปี 2023 ทำให้ Meta ถอนข่าวออกจากแพลตฟอร์มทั้งหมด ร่างกฎหมายของบราซิลยังค้างอยู่ในสภาตั้งแต่ปี 2019 ส่วนสหภาพยุโรปมีกฎแล้ว แต่การบังคับใช้แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ แอฟริกาใต้อาจเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด โดยหน่วยงานกำกับดูแลได้เจรจาข้อตกลงโดยตรงกับ Google, Meta, TikTok และ Microsoft ทำให้ได้เงินประมาณ 40 ล้านเหรียญกับสำนักข่าวท้องถิ่นในระยะเวลา 5 ปี

ที่มา TechCrunch

วัชรกุล พัฒนาประทีป