Google จับมือรัฐบาลสิงคโปร์ พัฒนา AI สำหรับตรวจจับมิจฉาชีพ โดยไม่ละเมิดความเป็นส่วนตัว

Google DeepMind ได้จับมือกับ สำนักงานเทคโนโลยีภาครัฐของสิงคโปร์ (GovTech Singapore) ภายใต้กรอบความร่วมมือด้าน AI แห่งชาติหรือ National AI Partnership กับรัฐบาลสิงคโปร์ เพื่อพัฒนาโมเดล AI ที่ผ่านการปรับแต่งสำหรับตรวจจับการหลอกลวงของมิจฉาชีพ หรือ Scam โดยเฉพาะ ซึ่งโมเดล AI ดังกล่าวจะทำงานอยู่บนอุปกรณ์ของผู้ใช้โดยตรงเพื่อปกป้องประชาชนโดยไม่ละเมิดความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้งาน

ปัญหาการหลอกลวงออนไลน์ถือเป็นภัยคุกคามระดับชาติของสิงคโปร์กลโกงรูปแบบต่างๆ เช่น การหลอกลวงให้ลงทุน, การหลอกรับสมัครงานปลอม และการแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐคิดเป็นสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของอาชญากรรมที่ได้รับแจ้งทั้งหมดในสิงคโปร์ นับตั้งแต่ปี 2019 เป็นต้นมา อาชญากรรมเหล่านี้สร้างความเสียหายทางการเงินไปแล้วมากกว่า 4,000 ล้านดอลลาร์สิงคโปร์ หรือประมาณ 106,000 ล้านบาท โดยกลยุทธ์ของมิจฉาชีพได้เปลี่ยนจากการส่งลิงก์หลอกลวงแบบเดิม ๆ ไปสู่การพูดคุยที่มีความซับซ้อนขึ้น โดยมิจฉาชีพจะใช้วิธีพูดคุยหว่านล้อม สร้างความคุ้นเคย และโน้มน้าวใจเหยื่อให้มีความน่าเชื่อถือก่อนที่จะหลอกให้โอนเงิน ซึ่งวิธีแบบนี้คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 80% ของความเสียหายทั้งหมด

จุดอ่อนของโมเดล AI ทั่วไปคือมักจะไม่เข้าใจเทคนิคการหลอกลวงที่มีความเฉพาะตัวตามบริบทท้องถิ่น ทำให้การตรวจจับทำได้ยาก เพื่อแก้ปัญหานี้ Google DeepMind และ GovTech Singapore ได้นำ Gemma ซึ่งเป็นโมเดล AI ขนาดเล็กประสิทธิภาพสูงของ Google มาทำการ Fine-tune ด้วยข้อมูลบทสนทนาของมิจฉาชีพที่เกิดขึ้นจริงในบริบทของสิงคโปร์ ตั้งแต่การแอบอ้างเป็นหน่วยงานราชการ ธนาคาร และบุคคลที่มีชื่อเสียงในท้องถิ่น ไปจนถึงกลโกงรูปแบบใหม่ ๆ ที่กำลังระบาดในภูมิภาค ทำให้โมเดลสามารถแยกแยะระหว่างการพูดคุยทักทายทั่วไปในชีวิตประจำวัน กับ การสนทนาที่มีที่มีเจตยาหลอกลวงได้อย่างแม่นยำมากยิ่งขึ้น

จุดเด่นคือความเป็นส่วนตัว

• ประมวลผลบนอุปกรณ์: แตกต่างจากระบบตรวจจับแบบเดิมที่ต้องส่งข้อความขึ้นไปสแกนบนเซิร์ฟเวอร์ก่อน โมเดลนี้จะประมวลผลข้อมูลบทสนทนาบนสมาร์ตโฟนของผู้ใช้โดยตรง ช่วยให้วิเคราะห์รูปแบบการล่อลวงได้อย่างรวดเร็ว และแจ้งเตือนให้ประชาชนไหวตัวทันก่อนที่จะสูญเสียเงินหรือข้อมูลสำคัญ
• ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ใช้: การนำโมเดลไปใช้งานในแอปพลิเคชันต่าง ๆ จะทยอยดำเนินการเป็นระยะ ๆ อย่างรอบคอบร่วมกับรัฐบาลสิงคโปร์ โดยโมเดลจะเข้าถึงบทสนทนาบนเครื่องได้ก็ต่อเมื่อ ได้รับความยินยอมจากผู้ใช้ตามเงื่อนไขการใช้งานของแอปพลิเคชันนั้น ๆ
• ไม่มีใครเห็นข้อความของผู้ใช้: เนื่องจากโมเดลทำงานอยู่บนอุปกรณ์ทั้งหมด ทั้งรัฐบาลสิงคโปร์และ Google จะไม่สามารถเข้าถึงหรืออ่านบทสนทนาของผู้ใช้งานได้เลย

เมื่อโมเดล AI ตรวจพบรูปแบบบทสนทนาที่มีลักษณะ Scam ระบบจะส่งการแจ้งเตือนแบบเรียลไทม์ขึ้นบนหน้าจออุปกรณ์ของผู้ใช้งานทันที เพื่อแนะนำให้ผู้ใช้หยุดคิดและเพิ่มความระมัดระวังก่อนที่จะเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวหรือโอนเงินออกไป

โครงการความร่วมมือนี้ได้ถูกนำเสนอในงาน Singapore International Cyber Week (SICW 2026) โดยเป็นต้นแบบสำคัญให้กับแพลตฟอร์มรับส่งข้อความต่าง ๆ ในการสร้างสมดุลระหว่างการปกป้องผู้ใช้งานควบคู่ไปกับการรักษาความปลอดภัยของการเข้ารหัสแบบ end-to-end

ที่มา Deepmind

วัชรกุล พัฒนาประทีป