งานวิจัยชี้ AI รีไรต์ข้อความ เปลี่ยนมุมมองชี้นำความคิดคนอ่านได้

หลายคนใช้ AI ช่วยปรับข้อความก่อนโพสต์ลงโซเชียลเพื่อให้อ่านได้ลื่นไหลหรือแก้คำผิด แต่ผลการศึกษาล่าสุดชี้ว่า แม้จะสั่งให้ AI คงความหมายเดิม แต่ก็มีแนวโน้มที่จะปรับโทนของข้อความให้เอนเอียงไปโดยไม่รู้ตัว

งานวิจัยจาก Oxford Internet Institute และ Hasso Plattner Institute ศึกษาการทำงานของโมเดล AI จากหลายบริษัท โดยให้นำโพสต์ที่มนุษย์เขียนในประเด็นอ่อนไหวหรือเป็นที่ถกเถียง เช่น สิทธิสตรี การทำให้กัญชาถูกกฎหมาย การควบคุมอาวุธปืน ลัทธิอเทวนิยม และโทษประหารชีวิต มาเรียบเรียงใหม่โดยกำชับว่าไม่ให้เปลี่ยนความหมาย

ผลลัพธ์กลับพบว่าโพสต์เกี่ยวกับสิทธิสตรีและการทำให้กัญชาถูกกฎหมายมักถูกเขียนใหม่ให้มีน้ำเสียงสนับสนุนประเด็นเหล่านี้มากขึ้น ขณะที่ข้อความเกี่ยวกับการควบคุมอาวุธปืนก็มีแนวโน้มเห็นด้วยกับมาตรการจำกัดอาวุธมากขึ้น ส่วนหัวข้ออย่างลัทธิอเทวนิยมและโทษประหารชีวิต AI กลับปรับข้อความให้มีท่าทีตั้งคำถามหรือวิพากษ์วิจารณ์มากกว่าเดิม

แนวโน้มนี้เกิดขึ้นกับโมเดลจากหลายบริษัท ไม่ใช่เฉพาะระบบใดระบบหนึ่ง ทำให้นักวิจัยเชื่อว่านี่อาจเป็นลักษณะร่วมของโมเดลภาษาขนาดใหญ่ในปัจจุบัน มากกว่าจะเป็นข้อผิดพลาดของผู้พัฒนาเพียงรายเดียว

ทีมวิจัยยังจำลองผลกระทบในระดับเครือข่ายสังคมออนไลน์ โดยอาศัยข้อมูลจาก X และ Facebook พบว่า การแก้ไขโพสต์เพียงไม่กี่ข้อความแทบไม่ส่งผลต่อความคิดเห็นของผู้คน แต่หาก AI ถูกใช้รีไรต์โพสต์จำนวนมหาศาลในรูปแบบเดียวกัน ผลสะสมสามารถทำให้ทิศทางความคิดเห็นของชุมชนเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีนัยสำคัญเมื่อเวลาผ่านไป

อีกการทดลองที่น่าสนใจคือการทดสอบฟีเจอร์ “Explain this Post” ของ X ซึ่งใช้โมเดล Grok ในการอธิบายโพสต์เกี่ยวกับการทำแท้ง นักวิจัยพบว่าคำอธิบายมีแนวโน้มเอนเอียงไปทางฝ่ายคัดค้านการทำแท้ง จึงไล่ตรวจสอบคำสั่งเบื้องหลังระบบทีละส่วน ก่อนพบว่าต้นเหตุสำคัญมาจากคำสั่งเพียงบรรทัดเดียวที่ระบุว่า “ให้ท้าทายเรื่องเล่ากระแสหลักหากจำเป็น” ซึ่งเพียงพอที่จะทำให้ผลลัพธ์เกิดความเอนเอียงได้

นักวิจัยมองว่า ผลการศึกษาครั้งนี้สะท้อนช่องว่างของกฎหมายกำกับดูแล AI ในปัจจุบัน แม้กฎหมายอย่าง AI Act และ Digital Services Act ของสหภาพยุโรปจะให้ความสำคัญกับการป้องกันเนื้อหาอันตรายและความเสี่ยงเชิงระบบ แต่ยังไม่ได้ครอบคลุมถึงอิทธิพลที่เกิดจากการเลือกใช้ถ้อยคำของ AI ระหว่างการสรุปหรือเรียบเรียงข้อความ ซึ่งอาจค่อยๆ หล่อหลอมความคิดเห็นของผู้ใช้งานโดยไม่รู้ตัว

ที่มา digitaltrends

หนุ่ย แซ่แต้

นักเขียนสาย Introvert ที่ชื่นชอบเรื่องนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ ใช้เวลาว่างกับ มังงะ, เสียงเพลงและ idol