รู้จักมาตรฐานสุดงง USB 3.2 ชื่อเหมือนกันทั้งแถบ แต่ความเร็วไม่เท่ากัน

หนึ่งในเรื่องที่งงที่สุดตอนนี้คือคะแนน 3-2 เอ้ย USB 3.2 ที่ไม่รู้ว่า USB-IF (USB Implementers Forum) หน่วยงานที่ดูแลมาตรฐาน USB คิดยังไง ในปี 2017 บอกว่า “ต่อไปนี้เราจะเรียกมาตรฐาน USB 3.x ทุกตัวว่าเป็น 3.2 ทั้งหมด” ซึ่งกว่าจะรู้ตัวว่ามันสร้างความงงงวยให้ผู้ใช้อย่างมาก ผ่านไป 2 ปีถึงกำหนดชื่อเล่นใหม่ให้มันสื่อสารได้ง่ายขึ้น

จุดเริ่มต้น USB 3.0

ยุค USB 3.0 เริ่มต้นตั้งแต่ปี 2008 กับพอร์ตสีใหม่น้ำเงินสดใสที่ทำความเร็วได้ถึง 5 Gbps ซึ่งเร็วกว่า USB 2.0 ถึง 10 เท่า หลังจากนั้นก็พัฒนาต่อมาเป็น USB 3.1 ที่มีความเร็ว 10 Gbps ในปี 2013 และ USB 3.2 ที่เร็ว 20 Gbps ในปี 2017

แต่แทนที่จะเรียก USB 3.0, 3.1 หรือ 3.2 แยกกันชัด ๆ ให้เข้าใจง่ายแบบที่เราเล่าไป แต่ USB-IF กลับเลือกที่จะเปลี่ยนชื่อมาตรฐานเดิมไปเรื่อย ๆ จนเมื่อ USB 3.2 ประกาศในปี 2017 ก็เปลี่ยนชื่อมาตรฐานเดิมให้กลายเป็น USB 3.2 ทั้งหมดด้วย คือ

• USB 3.0 (เร็ว 5 Gbps ที่ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น USB 3.1 Gen 1 เมื่อตอน USB 3.1 ออก) -> USB 3.2 Gen 1×1
• USB 3.1 Gen 2 (เร็ว 10 Gbps) -> USB 3.2 Gen 2×1
• USB 3.2 -> USB 3.2 Gen 1×2, USB 3.2 Gen 2×2

ตัวเลข x1 กับ x2 ที่ตามหลังคือจำนวนเลนข้อมูล ซึ่ง x2 คือมี 2 เลน ทำให้ส่งข้อมูลได้เร็วขึ้น 2 เท่า

กว่าจะรู้ตัว

หลังจากปล่อยชื่อนี้ไป 2 ปี ในปี 2019 USB-IF ก็เริ่มรู้ตัวว่ามันเป็นชื่อที่ไม่เข้าใจเลย (เว้ย) เลยประกาศใหม่ให้ผู้ผลิตสามารถเรียกชื่อเล่นของความเร็วต่าง ๆ ได้ โดยให้เรียก

• SuperSpeed USB 5Gbps (แทน USB 3.0 / USB 3.1 Gen 1)
• SuperSpeed USB 10Gbps (แทน USB 3.2 Gen 2×1 และ USB 3.2 Gen 1×2)
• SuperSpeed USB 20Gbps (สำหรับ USB 3.2 Gen 2×2)

และปรับอีกครั้งในปี 2024 โดยตัดคำว่า SuperSpeed ออก และใช้โลโก้แทนความเร็ว 5 Gbps, 10 Gbps และ 20 Gbps ได้เลยเวลาสื่อสาร ทำให้เข้าใจง่ายขึ้นมาก ทำไมไม่คิดแบบนี้ตั้งแต่แรกก็ไม่รู้

ชื่อใหม่	Logo	ชื่อในมาตรฐาน USB 3.2	ชื่อเก่า	ทำงาน 2 เลน	ความเร็ว
USB 5Gbps		USB 3.2 Gen 1×1	USB 3.0, USB 3.1 Gen 1 (USB 3.0)	ไม่	5 Gbit/s
USB 10Gbps		USB 3.2 Gen 2×1	USB 3.1 Gen 2 (USB 3.1)	ไม่	10 Gbit/s
–		USB 3.2 Gen 1×2	— (USB 3.2)	ใช่	10 Gbit/s
USB 20Gbps		USB 3.2 Gen 2×2	— (USB 3.2)	ใช่	20 Gbit/s

แต่ความยากยังไม่จบ

แต่แต่แต่ จำเรื่องเลนได้ไหม มันมีความยากด้านเทคนิคตรงนี้คือ USB 3.2 Gen 2×1 และ USB 3.2 Gen 1×2 มีความเร็ว 10 Gbps เท่ากัน แต่จำนวนเลนไม่เท่ากัน โดย USB 3.2 Gen 1×2 เป็นเทคโนโลยีเก่าความเร็ว 5 Gbps ที่มันทำ 10 Gbps ได้เพราะมันมี 2 เลน ส่วน USB 3.2 Gen 2×1 เป็นเทคโนโลยีใหม่ความเร็ว 10 Gbps แต่สื่อสารเลนเดียวเลยได้ความเร็วแค่ 10 Gbps

ทำให้หลายคนเจอปัญหาว่า SSD ที่ซื้อมาบอกว่าเร็วสูงสุด 10 Gbps แต่ใช้จริงกลับวัดได้แค่ 5 Gbps เพราะตัว SSD รองรับ USB 3.2 Gen 1×2 แต่ใช้กับคอมพิวเตอร์ที่ไม่รองรับ x2 เลยได้ความเร็วแค่ครึ่งเดียว ซึ่ง MacBook ส่วนใหญ่ไม่รองรับ 2 เลน ทำให้ได้ความเร็วแค่ครึ่งเดียว ถ้าต้องการเร็วกว่านี้ ก็ต้องขยับไปใช้อุปกรณ์ที่รองรับ USB4 เลย

เอกพล ชูเชิด

บรรณาธิการ CEEi ดูแลเนื้อหาด้านเทคโนโลยี Gadget ทุกประเภท