เปิดเบื้องหลังเครือข่าย Scam ข้ามชาติ! ทำไม Meta ปิดบัญชีมิจฉาชีพแล้ว แต่คนไทยยังถูกหลอกซ้ำไม่จบ?

ทุกวันนี้เราเห็นข่าวคนไทยตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพแทบทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นข้อความหลอกให้กดลิงก์ โทรศัพท์แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ หรือโฆษณาชวนลงทุนที่ให้ผลตอบแทนสูงเกินจริง แม้หน่วยงานภาครัฐจะออกมาเตือนภัยอย่างต่อเนื่อง ขณะที่แพลตฟอร์มออนไลน์ก็พัฒนาเครื่องมือป้องกันมากขึ้น แต่ทำไมมิจฉาชีพยังกลับมาหลอกคนได้ไม่รู้จบ?

เบื้องหลังข้อความหรือเว็บหลอกลวงที่เราเห็นบนหน้าจอ อาจมีเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติที่ทำงานเป็นระบบ ตั้งแต่นายทุน คนจัดหาเครื่องมือ แก๊งคอลเซ็นเตอร์ ไปจนถึงขบวนการฟอกเงิน บางคนยังเป็นเหยื่อค้ามนุษย์ที่ถูกบังคับให้มาหลอกคนอื่นอีกทอดหนึ่ง การรับมือจึงไม่ใช่แค่ปิดบัญชีปลอม แต่ต้องทลายเครือข่ายให้ถึงต้นตอ

นี่คือประเด็นสำคัญจากงาน Global Anti-Scam Summit (GASS) Asia 2026 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 10–11 พฤศจิกายน 2026 ณ โรงแรม Pullman Bangkok King Power โดยมีหน่วยงานภาครัฐ บริษัทเทคโนโลยี และผู้เชี่ยวชาญจากหลายประเทศมาร่วมแลกเปลี่ยนแนวทางรับมืออาชญากรรมออนไลน์

หนึ่งในเวทีเสวนาที่น่าสนใจคือหัวข้อ Evidence from the Field: What Compound Disruption Tells Us About Better Scam Policy at ASEAN, APEC and Beyond ซึ่งมีตัวแทนจาก FBI, สำนักงานตำรวจแห่งชาติ, กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และ Meta มาร่วมถ่ายทอดประสบการณ์การทำงานจริง

คำตอบส่วนหนึ่งคือ สิ่งที่เรากำลังเผชิญไม่ได้เป็นเพียงการหลอกลวงของคนร้ายรายบุคคล แต่พัฒนาเป็นธุรกิจอาชญากรรมข้ามชาติที่มีทั้งเงินทุน คนทำงาน ระบบเทคโนโลยี และเครือข่ายฟอกเงินอยู่เบื้องหลัง เมื่อถูกปราบปรามในประเทศหนึ่งก็สามารถย้ายฐานปฏิบัติการไปยังอีกประเทศได้อย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ทีมงานยังได้พูดคุยแบบ Exclusive Interview กับ Beth Ann Lim, Director of Public Policy Strategy จาก Meta เพื่อเจาะลึกแนวทางการจัดการเครือข่าย Scam และความร่วมมือระหว่างแพลตฟอร์มกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย

สแกมเมอร์ไม่ใช่แค่แก๊งคอลเซ็นเตอร์ แต่เป็นธุรกิจอาชญากรรมข้ามชาติ

ภาพจำของมิจฉาชีพอาจเป็นคนที่นั่งโทรศัพท์หลอกให้เหยื่อโอนเงิน แต่ในความเป็นจริง เครือข่าย Scam สมัยใหม่มีโครงสร้างการทำงานคล้ายธุรกิจขนาดใหญ่ที่แบ่งหน้าที่กันอย่างชัดเจน

ตั้งแต่กลุ่มนายทุนที่จัดหาเงินทุนและสถานที่ กลุ่มที่พัฒนาเครื่องมือและสร้างบัญชีปลอม คนที่ทำหน้าที่เข้าหาเหยื่อและสร้างความน่าเชื่อถือ ไปจนถึงกลุ่มที่ควบคุมบัญชีรับเงิน เคลื่อนย้ายเงิน และฟอกเงินเพื่อปกปิดเส้นทางการเงิน

ด้วยเทคโนโลยี AI ยังทำให้การหลอกลวงแนบเนียนขึ้น ทั้งการสร้างโปรไฟล์ปลอม ปลอมเสียง หรือใช้ Deepfake สร้างภาพและวิดีโอเลียนแบบบุคคลจริง เพื่อทำให้เหยื่อเชื่อใจได้ง่ายกว่าเดิม

ที่น่ากังวลคือ คนที่อยู่ในศูนย์ปฏิบัติการหลอกลวง (Scam Compound) ไม่ได้เป็นอาชญากรทุกคน เพราะมีผู้คนจำนวนไม่น้อยที่ถูกหลอกไปทำงาน ถูกยึดเอกสาร หรือถูกบังคับให้ทำหน้าที่หลอกลวงผู้อื่นด้วย

มีรายงานว่ามีผู้คนกว่า 300,000 คนถูกหลอกหรือบังคับให้ทำงานในศูนย์สแกมเมอร์ทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ขณะที่ความเสียหายทางการเงินจากอาชญากรรมหลอกลวงทั่วโลกสูงกว่า 440,000 ล้านเหรียญ นั่นหมายความว่า ปัญหานี้ไม่ได้มีแค่คนที่สูญเสียเงิน แต่ยังมีผู้ที่ตกเป็นเหยื่อค้ามนุษย์และถูกบังคับให้เป็นส่วนหนึ่งของขบวนการอีกด้วย

FBI ชี้ มิจฉาชีพทำงานเต็มเวลา ฝ่ายปราบปรามก็ต้องจริงจังเต็มที่

หนึ่งในประโยคที่สะท้อนสถานการณ์นี้ได้ชัดเจนจากตัวแทน FBI คือ “Scammers work full-time; we can’t address this problem part-time.” หรือแปลว่า มิจฉาชีพทำงานเต็มเวลา เราจะรับมือกับปัญหานี้แบบพาร์ตไทม์ไม่ได้

แนวคิดสำคัญคือ การปราบสแกมเมอร์ต้องไม่หยุดอยู่แค่การจับคนที่นั่งหน้าจอ หรือปิดบัญชีที่ใช้หลอกเหยื่อ เพราะคนเหล่านี้อาจเป็นเพียงฟันเฟืองเล็ก ๆ ในเครือข่ายอาชญากรรมขนาดใหญ่ สิ่งที่ต้องตามให้ถึงคือผู้จัดหาเงินทุน ผู้ควบคุมศูนย์ปฏิบัติการ ผู้สั่งการ และคนที่อยู่เบื้องหลังเส้นทางการเงิน

การทำงานจึงต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ ทั้งการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวกรอง นำข้อมูลจากแพลตฟอร์มดิจิทัลมาเชื่อมโยงกับหลักฐานภาคสนาม รวมถึงข้อมูลธุรกรรมทางการเงิน เพื่อขยายผลไปถึงผู้บงการตัวจริง ส่วนการเข้าตรวจค้น Scam Compound ยังต้องแยกแยะให้ชัดเจนว่าใครเป็นผู้ร่วมขบวนการ และใครเป็นผู้เสียหายที่ถูกหลอกหรือบังคับให้ทำงาน เพื่อให้การปราบปรามเดินหน้าไปพร้อมกับการช่วยเหลือเหยื่อค้ามนุษย์

Meta เผยรับมือ Scam ต้องตัดวงจร ไม่ใช่แค่ปิดบัญชี

หลายคนอาจคิดว่าหน้าที่ของแพลตฟอร์มอย่าง Meta คือการตรวจจับบัญชีปลอมและปิดบัญชีมิจฉาชีพ แต่ในความเป็นจริง การจัดการบัญชีเพียงบัญชีเดียวไม่ได้หมายความว่าเครือข่ายอาชญากรรมจะหายไป เพราะคนร้ายสามารถสร้างบัญชีใหม่ เปลี่ยนช่องทางติดต่อ หรือย้ายไปหลอกเหยื่อบนแพลตฟอร์มอื่นได้เสมอ

Beth Ann Lim อธิบายว่า การหลอกลวงออนไลน์ในปัจจุบันมีความเชื่อมโยงกันหลายขั้นตอน ตั้งแต่การเตรียมโครงสร้างพื้นฐาน สร้างบัญชีเพื่อเข้าหาเหยื่อ สร้างความน่าเชื่อถือ หลอกให้เกิดธุรกรรม ไปจนถึงการเคลื่อนย้ายเงินและทำลายหลักฐาน

ดังนั้น Meta จึงต้องทำงานมากกว่าการลบบัญชี โดยมุ่งตรวจจับความเชื่อมโยงระหว่างบัญชี พฤติกรรม และเครือข่ายที่อยู่เบื้องหลัง พร้อมประสานงานกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายและบริษัทเทคโนโลยีในหลายประเทศ

จากข้อมูลที่ Beth เปิดเผยในการสัมภาษณ์ Meta ระบุว่า ในช่วงครึ่งแรกของปีสามารถลบบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการหลอกลวงได้ประมาณ 65 ล้านบัญชี โดยประมาณ 94% ถูกจัดการก่อนที่ผู้ใช้จะมองเห็นบัญชีเหล่านั้น นอกจากนี้ ยังมีการปฏิบัติการร่วมกับบริษัทเทคโนโลยี 14 บริษัท และหน่วยงานจากประมาณ 12 ประเทศ ซึ่งนำไปสู่การจัดการบัญชีที่เกี่ยวข้องกับเครือข่าย Scam ได้ประมาณ 3.7 ล้านบัญชี

ส่วนข้อมูลจากปฏิบัติการร่วมอื่น ๆ ที่มีการนำเสนอในเวที ยังสะท้อนให้เห็นถึงการทำงานในระดับเครือข่าย เช่น

• ระงับบัญชีที่เกี่ยวข้องกับเครือข่ายมิจฉาชีพรวมกว่า 1.4 ล้านบัญชี
• ปฏิบัติการร่วมครั้งหนึ่งสามารถจัดการบัญชีได้มากกว่า 50,000 บัญชีภายในหนึ่งสัปดาห์
• ตรวจพบและจัดการเครือข่ายบัญชีปลอมที่ใช้รูปหญิงสาวชาวญี่ปุ่นกว่า 15,000 บัญชี ซึ่งเชื่อมโยงกับอาชญากรข้ามชาติจาก 7 ประเทศ

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า การรับมือ Scam ต้องอาศัยระบบตรวจจับเชิงรุก ไม่ใช่รอให้ผู้ใช้พบความผิดปกติแล้วกดรายงานเพียงอย่างเดียว

Joint Disruption เมื่อแพลตฟอร์มต้องร่วมมือกับตำรวจเพื่อทลายเครือข่าย

หนึ่งในแนวทางสำคัญที่ Meta ให้ความสำคัญคือ Joint Disruption หรือการร่วมกันขัดขวางเครือข่ายอาชญากรรม โดยไม่ได้มองแค่บัญชีที่ใช้หลอกลวง แต่ต้องเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่ต้นทางไปจนถึงการปฏิบัติการจริง

แนวทางนี้ครอบคลุมทั้งการแลกเปลี่ยนข้อมูลพฤติกรรมต้องสงสัย การตรวจจับบัญชีที่เกี่ยวข้อง การประสานงานกับตำรวจเพื่อระงับบัญชี ตลอดจนการนำข้อมูลไปใช้ขยายผลสืบสวนถึงศูนย์ปฏิบัติการและผู้บงการ

นอกจากนี้ Meta ยังนำเทคโนโลยี AI มาช่วยตรวจจับบัญชีและพฤติกรรมที่เข้าข่ายหลอกลวงตั้งแต่ระยะแรก รวมถึงพัฒนาเครื่องมืออย่างระบบจดจำใบหน้าเพื่อรับมือกับการนำภาพบุคคลไปใช้ในทางที่ผิด

อีกหนึ่งความร่วมมือที่น่าสนใจคือ การจัดทำสารคดีสั้นเรื่อง Closing In ถ่ายทอดการทำงานร่วมกันของภาครัฐและเอกชนในการทลายศูนย์สแกมเมอร์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

Beth ยังย้ำว่า เมื่ออาชญากรทำงานข้ามประเทศ ผู้กำหนดนโยบายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็ต้องคิดและออกแบบการทำงานให้ข้ามพรมแดนเช่นกัน เพราะการจัดการปัญหาในประเทศใดประเทศหนึ่งเพียงลำพังไม่เพียงพออีกต่อไป

แล้ว Meta ช่วยตำรวจไทยทำงานอย่างไร?

ฝั่งประเทศไทยเองก็มีการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการสืบสวน โดยเฉพาะตำรวจสอบสวนกลาง หรือ CIB ที่นำ AI มาช่วยวิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมาก เช่น บัญชีสแกมเมอร์และบัญชีม้า เพื่อให้เจ้าหน้าที่มองเห็นความเชื่อมโยงของเครือข่ายได้ง่ายขึ้น

การใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลต้องคำนึงถึงความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว โดยเฉพาะข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลอ่อนไหวที่ไม่ควรถูกนำเข้าสู่ระบบโดยไม่มีมาตรการป้องกันที่เหมาะสม

นอกจากนี้ ตำรวจไทยยังประสานงานกับ Meta อย่างต่อเนื่อง ทั้งการรับแจ้งเบาะแส การขอความร่วมมือระงับบัญชีต้องสงสัย และการนำข้อมูลไปต่อยอดในการสืบสวน รวมถึงมีแผนจัดเวิร์กช็อปร่วมกับตำรวจต่างประเทศ แพลตฟอร์มเทคโนโลยี และภาคเอกชน เพื่อพัฒนากระบวนการทำงานร่วมกัน เพราะความจริงคือไม่มีหน่วยงานไหนมีข้อมูลครบทุกด้าน

• แพลตฟอร์มออนไลน์ มองเห็นบัญชี พฤติกรรม และรูปแบบการติดต่อที่น่าสงสัย
• ธนาคารและผู้ให้บริการทางการเงิน มองเห็นเส้นทางธุรกรรมและบัญชีที่เกี่ยวข้อง
• ตำรวจและหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย มีข้อมูลจากการสืบสวนภาคสนามและหลักฐานที่เชื่อมโยงไปถึงบุคคลจริง

เมื่อนำข้อมูลจากทุกฝ่ายมาเชื่อมโยงกัน ก็จะเพิ่มโอกาสในการสาวไปถึงผู้บงการและทำลายเครือข่ายได้มากกว่าการทำงานแยกส่วน

จาก One Step Ahead สู่การสร้างภูมิคุ้มกันให้ผู้ใช้

นอกจากการปราบปรามและจัดการบัญชีอันตรายแล้ว การสร้างความรู้ให้ผู้ใช้งานก็เป็นอีกหนึ่งแนวทางสำคัญ Beth กล่าวถึงแคมเปญ One Step Ahead ที่มุ่งสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับภัยหลอกลวงออนไลน์ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยสามารถเข้าถึงผู้คนรวมประมาณ 439 ล้านคน และในประเทศไทยมีการเข้าถึงประมาณ 21 ล้านคน

เป้าหมายของแคมเปญไม่ได้มีแค่การบอกให้ผู้ใช้ระวังมิจฉาชีพ แต่ต้องการให้ทุกคนรู้จักสังเกตสัญญาณเตือน เช่น

• ข้อความที่พยายามเร่งรัดให้ตัดสินใจหรือโอนเงินทันที
• การขอข้อมูลส่วนตัว รหัสผ่าน หรือรหัส OTP
• การชักชวนให้ลงทุนโดยรับประกันผลตอบแทนสูงผิดปกติ
• โปรไฟล์ที่ดูน่าเชื่อถือ แต่มีพฤติกรรมผิดปกติ
• การส่งลิงก์ให้กรอกข้อมูลหรือทำธุรกรรมโดยไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาได้

เพราะแม้ระบบ AI และเครื่องมือตรวจจับของแพลตฟอร์มจะพัฒนาไปมากเพียงใด ผู้ใช้ก็ยังเป็นด่านสำคัญในการป้องกันตัวเอง การหยุดคิดก่อนคลิกลิงก์ ก่อนให้ข้อมูล หรือก่อนโอนเงิน สามารถช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมาก

APEC และ ASEAN กับภารกิจทลายเครือข่าย Scam ระดับภูมิภาค

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือ การสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศ เพราะเครือข่าย Scam ไม่ได้ยึดติดกับพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง เมื่อมีการปราบปรามในประเทศหนึ่งก็อาจย้ายฐานไปยังอีกประเทศได้ทันที

การแก้ปัญหาจึงต้องทำให้การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศเกิดขึ้นได้จริง ทั้งข้อมูลภัยคุกคาม รูปแบบการหลอกลวง บัญชีที่เกี่ยวข้อง และหลักฐานที่สามารถนำไปใช้ในการสืบสวน โดยต้องมีกฎหมายและกลไกความร่วมมือที่ชัดเจนรองรับ

ในเวทีเสวนายังมีการกล่าวถึงแนวทาง APEC Anti-Scam Guidance ซึ่งวางกรอบความร่วมมือไว้ 4 ด้าน ได้แก่

1. Prevention & Suppression – การป้องกันและยับยั้งภัยหลอกลวง รวมถึงการตรวจสอบและจัดการความเสี่ยง
2. Awareness & Capabilities – การสร้างความรู้ ความเข้าใจ และเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือ
3. Private Sector Engagement – การทำงานร่วมกับภาคเอกชนและผู้ให้บริการเทคโนโลยี
4. Regional Cooperation – การประสานความร่วมมือระหว่างประเทศในภูมิภาค

แนวทางดังกล่าวอยู่ในกระบวนการหารือและรับข้อเสนอแนะจากประเทศสมาชิก เพื่อพัฒนากรอบการทำงานร่วมกันในระดับภูมิภาคต่อไป

ปิดบัญชีได้ แต่ต้องตัดวงจรให้ถึงนายทุน

จากข้อมูลและมุมมองที่ได้จากงานนี้ สิ่งที่เห็นได้ชัดคือ ภัย Scam ในวันนี้ไม่ได้เป็นเพียงปัญหาของผู้ใช้งานแพลตฟอร์มใดแพลตฟอร์มหนึ่ง แต่เป็นปัญหาเชิงระบบที่เกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ตั้งแต่บริษัทเทคโนโลยี ผู้ให้บริการโทรคมนาคม ธนาคาร หน่วยงานกำกับดูแล ไปจนถึงตำรวจและหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายในแต่ละประเทศ

การปิดบัญชีปลอมอาจช่วยหยุดการหลอกลวงได้บางส่วน แต่หากเครือข่ายยังมีนายทุน มีคนจัดหาเครื่องมือ มีศูนย์ปฏิบัติการ และมีช่องทางเคลื่อนย้ายเงิน อาชญากรรมก็สามารถกลับมาเกิดขึ้นใหม่ได้เสมอ

สิ่งที่ต้องทำจึงไม่ใช่แค่จับคนที่นั่งหน้าจอหรือบุกทลายศูนย์สแกมเมอร์ แต่ต้องสืบสวนไปให้ถึงผู้สั่งการ ตัดเส้นทางการเงิน และทำลายโครงสร้างที่หล่อเลี้ยงธุรกิจอาชญากรรมนี้ พร้อมกับช่วยเหลือผู้ที่ตกเป็นเหยื่อค้ามนุษย์อย่างจริงจัง

Beth Ann Lim ทิ้งท้ายด้วยประโยคที่สะท้อนภาพรวมของปัญหาได้เป็นอย่างดีว่า

“Tackling scams and fraud is a marathon, not a sprint.”

หรือการรับมือกับ Scam และการฉ้อโกงเป็นเหมือนการวิ่งมาราธอน ไม่ใช่การวิ่งระยะสั้น เพราะนี่ไม่ใช่ปัญหาที่จะแก้ไขได้ด้วยมาตรการเพียงครั้งเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมืออย่างต่อเนื่อง และพัฒนาวิธีรับมือให้ทันกับกลยุทธ์ของอาชญากรที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

ในวันที่มิจฉาชีพรวมตัวกันเป็นเครือข่ายระดับโลก ฝ่ายที่ปกป้องประชาชนก็ต้องร่วมมือกันเป็นเครือข่ายเช่นกัน เทคโนโลยีจากแพลตฟอร์ม การสืบสวนของตำรวจ และความร่วมมือระหว่างประเทศ ล้วนเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยทลายวงจรนี้

ส่วนในฐานะผู้ใช้งาน เราก็ต้องสร้างภูมิคุ้มกันให้ตัวเอง อย่าเชื่อเพียงเพราะอีกฝ่ายมีโปรไฟล์น่าเชื่อถือ อย่ารีบตัดสินใจเพราะถูกเร่งรัด และตรวจสอบทุกครั้งก่อนทำธุรกรรมทางการเงิน เพราะในโลกที่มิจฉาชีพมีเทคโนโลยีและเครือข่ายช่วยทำงาน

ไม่เชื่อ ไม่รีบ ไม่โอน ยังคงเป็นเกราะป้องกันด่านแรกที่ทุกคนไม่ควรมองข้าม