สวทช. เปิด 10 เทคโนโลยีเปลี่ยนโลกปี 2569-2570 ตั้งแต่ AI เลียนแบบสมอง หน้ากากชีวภาพ สู่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก

โลกกำลังเผชิญความท้าทายครั้งใหญ่ ทั้งภาวะโลกร้อน ฝุ่น PM2.5 สังคมสูงวัย และวิกฤตพลังงานสะอาด เทคโนโลยีอาจเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยรับมือกับปัญหาเหล่านี้ ล่าสุด สวทช. เปิดเผย 10 เทคโนโลยีที่น่าจับตามองปี 2569-2570 (10 Technologies to Watch 2026-2027) ครอบคลุม 4 กลุ่ม ทั้งดิจิทัล ชีวภาพ วัสดุศาสตร์ และพลังงานกับสิ่งแวดล้อม หลายเทคโนโลยีไม่ใช่แค่แนวคิดในห้องทดลอง แต่กำลังเข้าใกล้การใช้งานจริง และเป็นโอกาสให้ประเทศไทยต่อยอดสู่อุตสาหกรรมแห่งอนาคต

ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. ระบุว่า เทคโนโลยีทั้ง 10 เรื่องสะท้อนทิศทางการพัฒนานวัตกรรมที่เข้ามาช่วยแก้ปัญหาใหญ่ของโลก โดยนักวิจัยไทยเองก็มีศักยภาพที่จะเข้าไปมีบทบาทในเทคโนโลยีระดับแนวหน้าได้เช่นกัน

3 เทคโนโลยีดิจิทัล

1. Neuromorphic AI เอไอเลียนแบบสมอง ประมวลผลเร็วขึ้น 10-100 เท่า

AI ในอนาคตอาจไม่จำเป็นต้องพึ่งพาคลาวด์ตลอดเวลา เพราะ Neuromorphic AI เป็นเทคโนโลยีที่ออกแบบวงจรและการส่งสัญญาณให้เลียนแบบการทำงานของเซลล์ประสาทในสมองมนุษย์ ช่วยให้ประมวลผลได้เร็วกว่า AI ทั่วไปประมาณ 10-100 เท่า พร้อมใช้พลังงานน้อยลง

จุดเด่นคือสามารถเรียนรู้และประมวลผลได้ภายในตัวอุปกรณ์ เหมาะกับเซนเซอร์ IoT ระบบ Smart City หุ่นยนต์ และรถยนต์ไร้คนขับที่ต้องตอบสนองแบบเรียลไทม์ ปัจจุบันเริ่มเข้าสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์แล้ว และคาดว่าจะเห็นการประยุกต์ใช้อย่างเป็นรูปธรรมในอีก 1-5 ปีข้างหน้า

2. Quantum Sensing เซนเซอร์ควอนตัม สำรวจน้ำใต้ดินและตรวจสุขภาพพืชได้ละเอียดขึ้น

เมื่อสภาพอากาศแปรปรวน การรู้ข้อมูลดิน น้ำ และพืชอย่างแม่นยำจึงสำคัญมาก Quantum Sensing เป็นเทคโนโลยีเซนเซอร์ความไวสูงที่ใช้คุณสมบัติทางควอนตัม ช่วยตรวจจับสิ่งต่าง ๆ ได้ละเอียดขึ้นถึงระดับโมเลกุล

ตัวอย่างการใช้งาน เช่น สำรวจแหล่งน้ำบาดาลและโพรงใต้ดินโดยไม่ต้องเจาะ ตรวจจับความเครียดของพืช รวมถึงสารปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม ช่วยให้เกษตรกรจัดการน้ำและปุ๋ยได้แม่นยำขึ้น

สำหรับประเทศไทยมีโอกาสนำเทคโนโลยีนี้มาต่อยอดร่วมกับระบบวิเคราะห์ข้อมูลด้านเกษตรและสิ่งแวดล้อม โดยมีงานวิจัยเซนเซอร์ขนาดจิ๋วและซูเปอร์คอมพิวเตอร์ลันตาของ สวทช. เป็นฐานสนับสนุน

3. Photonics ใช้แสงรับส่งข้อมูล ลดพลังงาน รองรับยุค AI

เมื่อ AI เติบโตขึ้น ปริมาณข้อมูลที่ต้องรับส่งและประมวลผลในศูนย์ข้อมูลก็เพิ่มขึ้นมหาศาล เทคโนโลยี Photonics หรือการใช้แสงในการรับส่งข้อมูลจึงมีบทบาทมากขึ้น

โดยเฉพาะ Silicon Photonics ที่ตลาดมีแนวโน้มเติบโตถึง 25% ต่อปี และ Co-Packaged Optics (CPO) ที่ช่วยลดการใช้พลังงานของระบบเชื่อมต่อข้อมูลภายในศูนย์ข้อมูลได้ประมาณ 50-60%

นอกจากนี้ Photonics ยังเป็นพื้นฐานสำคัญของ Quantum Photonics ที่ช่วยเปิดทางสู่การตรวจวัดและประมวลผลข้อมูลในระดับที่เครื่องมือทั่วไปทำได้ยาก

ประเทศไทยมีโอกาสต่อยอดจากฐานอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ไปสู่การผลิตชิปแสงและโมดูลส่งสัญญาณความเร็วสูง ภายใต้ยุทธศาสตร์ Siam Silica โดย สวทช. สนับสนุนทั้งการออกแบบวงจรรวมโฟโทนิกส์ (PIC) และการจำลองระบบที่ซับซ้อนด้วยซูเปอร์คอมพิวเตอร์ลันตา

4 เทคโนโลยีชีวภาพ

4. BOOST ปุ๋ยชีวภัณฑ์ ใช้จุลินทรีย์ลดการพึ่งพาปุ๋ยเคมี

ประเทศไทยนำเข้าปุ๋ยเคมีมากกว่า 94,000 ล้านบาทต่อปี ทำให้ต้นทุนของเกษตรกรได้รับผลกระทบจากราคาตลาดโลกโดยตรง เทคโนโลยี BOOST จึงเป็นอีกทางเลือกในการลดการพึ่งพาปุ๋ยเคมี ด้วยการนำจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์มาช่วยส่งเสริมการเติบโตของพืช

จุลินทรีย์เหล่านี้สามารถช่วยผลิตฮอร์โมนพืช ละลายธาตุอาหาร และปรับปรุงโครงสร้างดิน อีกทั้งยังพัฒนาสูตรให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมของแต่ละพื้นที่ได้

ที่น่าสนใจคือ หากสามารถนำปุ๋ยชีวภัณฑ์มาใช้ทดแทนปุ๋ยเคมีได้ 10% จะช่วยประหยัดเงินประเทศได้ถึง 10,000 ล้านบาท โดยไบโอเทค สวทช. มีธนาคารทรัพยากรชีวภาพแห่งชาติเป็นแหล่งรวบรวมจุลินทรีย์สายพันธุ์ไทย เพื่อสนับสนุนการวิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ภาคเกษตร

5. PRMP หน้ากากชีวภาพ ใช้จุลินทรีย์ช่วยปกป้องทางเดินหายใจจาก PM2.5

อีกหนึ่งแนวคิดที่น่าสนใจคือการพัฒนา “หน้ากากชีวภาพ” เพื่อรับมือกับฝุ่น PM2.5 โดยใช้เทคโนโลยี PRMP ที่อาศัยหลักชีววิทยาสังเคราะห์ พัฒนาเป็นสเปรย์พ่นจมูกซึ่งมีแบคทีเรียคัดสรรและสารอาหารจำเพาะ

แนวคิดคือให้จุลินทรีย์ช่วยสร้างชั้นเยื่อเมือกสำหรับดักจับฝุ่นและโลหะหนัก พร้อมช่วยปกป้องเซลล์เยื่อบุทางเดินหายใจ รวมถึงสร้างสารต้านอนุมูลอิสระและลดการอักเสบ เมื่อหยุดใช้สเปรย์ แบคทีเรียจะตายและถูกขับออกจากร่างกายตามกลไกธรรมชาติ

สำหรับประเทศไทยมีพื้นฐานสำคัญทั้งคลังจุลินทรีย์ระดับชาติ คลังข้อมูลจีโนม และความเชี่ยวชาญด้านชีววิทยาสังเคราะห์ของ สวทช. ที่สามารถนำมาต่อยอดแนวคิดนี้ได้

6. CSBT เซลล์บำบัดข้ามสายพันธุ์ ใช้กลไกสังเคราะห์แสงของพืชช่วยฟื้นฟูเซลล์มนุษย์

ลองจินตนาการว่าถ้าเราสามารถเติมพลังงานให้เซลล์ที่เสื่อมสภาพกลับมาทำงานได้อีกครั้ง นี่คือแนวคิดของ CSBT หรือเทคโนโลยีเซลล์บำบัดข้ามสายพันธุ์ ที่นำกลไกการสังเคราะห์แสงของพืชมาใช้ช่วยฟื้นฟูเซลล์มนุษย์

หลักการคือการนำหน่วยสังเคราะห์แสงขนาดนาโนจากพืชเข้าไปในเนื้อเยื่อที่เสื่อมสภาพ จากนั้นใช้แสงกระตุ้นให้เกิดกระบวนการผลิตสารที่ช่วยฟื้นฟูพลังงานภายในเซลล์ เปรียบเสมือนการสร้าง Power Bank ขนาดจิ๋วให้เซลล์มนุษย์

เทคโนโลยีนี้มีศักยภาพต่อยอดไปสู่การรักษาโรคที่เกี่ยวข้องกับความเสื่อมของเซลล์ ตั้งแต่โรคระบบประสาท โรคข้อเข่าเสื่อม การฟื้นฟูกล้ามเนื้อหัวใจ ไปจนถึงการยืดอายุอวัยวะก่อนนำไปปลูกถ่าย

7. Partial Reprogramming รีโปรแกรมเซลล์ ย้อนวัยให้กลับมาทำงานใกล้เคียงวัยหนุ่มสาว

วงการ Longevity กำลังจับตามอง Partial Reprogramming เทคโนโลยีที่ไม่ได้มุ่งแค่ชะลอวัย แต่ต้องการย้อนกลับความแก่ของเซลล์ให้กลับมาทำงานใกล้เคียงกับเซลล์วัยหนุ่มสาว

วิธีการคือรีเซตโปรแกรมความแก่ของเซลล์เพียงบางส่วน โดยเลียนแบบกระบวนการฟื้นฟูตามธรรมชาติในระยะตัวอ่อน เพื่อให้เซลล์อ่อนเยาว์ลง แต่ยังคงทำหน้าที่เดิมได้

ในอนาคตเทคโนโลยีนี้อาจเริ่มจากการฟื้นฟูเฉพาะอวัยวะ ก่อนขยายไปสู่การฟื้นฟูหลายอวัยวะหรือทั้งร่างกาย

สำหรับประเทศไทยถือเป็นโอกาสในการสร้างอุตสาหกรรม Longevity Biotechnology โดยต่อยอดจากจุดแข็งด้านนาโนเทคโนโลยี ระบบนำส่งยีน การทดสอบด้าน Longevity และสารออกฤทธิ์จากสมุนไพรไทย

1 เทคโนโลยีวัสดุศาสตร์

8. VAM เครื่องพิมพ์ 3 มิติแบบปริมาตร ใช้แสงขึ้นรูปชิ้นงานทั้งชิ้นในไม่กี่นาที

จากเดิมที่การผลิตอุปกรณ์เฉพาะบุคคลอย่างเฝือกสบฟันหรือพิมพ์หูอาจต้องรอหลายวัน เทคโนโลยี VAM หรือ Volumetric Additive Manufacturing อาจช่วยย่นเวลาเหลือเพียงไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่นาที

จุดเด่นคือใช้แสงฉายเข้าไปในเรซินไวแสงเพื่อให้วัสดุขึ้นรูปพร้อมกันทั้งชิ้น แทนการพิมพ์ทีละชั้นเหมือนเครื่องพิมพ์ 3 มิติทั่วไป จึงช่วยลดเวลาและปัญหารอยต่อของชิ้นงาน

เทคโนโลยีนี้สามารถต่อยอดไปสู่การผลิตอุปกรณ์การแพทย์เฉพาะบุคคล เลนส์ความละเอียดสูง และชิปวิเคราะห์สารเคมี โดยคาดว่าช่วงปี 2026-2028 จะเริ่มเห็นการใช้งานแพร่หลายมากขึ้น

ประเทศไทยมีโอกาสพัฒนาอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์ของตัวเอง โดย สวทช. สนับสนุนการพัฒนาเรซินเกรดทางการแพทย์และหมึกชีวภาพ รวมถึงความร่วมมือกับโรงพยาบาลเพื่อผลักดันการใช้งานจริง

2 เทคโนโลยีพลังงานและสิ่งแวดล้อม

9. CMC เปลี่ยน CO2 เป็นส่วนผสมคอนกรีต ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

อุตสาหกรรมก่อสร้างเป็นอีกหนึ่งภาคส่วนที่ต้องเร่งลดการปล่อยคาร์บอน เทคโนโลยี CO2-Mineralized Concrete (CMC) จึงเข้ามาเปลี่ยนมุมมองใหม่ ด้วยการนำ CO2 ที่ดักจับได้กลับมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการผลิตคอนกรีต

นอกจากช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแล้ว ในบางกระบวนการยังช่วยให้เนื้อคอนกรีตแน่นและแข็งแรงขึ้น รวมถึงลดปริมาณปูนซีเมนต์ที่ต้องใช้ได้ด้วย

ปัจจุบันเริ่มมีการใช้งานในอุตสาหกรรมแล้ว ทั้งการฉีด CO2 ระหว่างผสมและการบ่มคอนกรีตด้วย CO2 ซึ่งบางกระบวนการสามารถลดคาร์บอนฟุตพรินต์ได้ 20-50%

ประเทศไทยมีศักยภาพในการต่อยอดเทคโนโลยีนี้จากฐานอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ขนาดใหญ่ รวมถึงงานวิจัยด้านการใช้ประโยชน์จากคาร์บอนและของเสียอุตสาหกรรมของ สวทช. แม้ยังต้องพัฒนาเรื่องต้นทุนและโครงสร้างพื้นฐานเพิ่มเติมก็ตาม

10. SMR โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก ทางเลือกพลังงานคาร์บอนต่ำ จ่ายไฟได้ต่อเนื่อง

ปิดท้ายด้วย SMR หรือ Small Modular Reactor เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์แบบโมดูลาร์ขนาดเล็ก ซึ่งหลายประเทศกำลังให้ความสนใจในฐานะทางเลือกพลังงานคาร์บอนต่ำที่สามารถผลิตไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่อง

จุดเด่นคือผลิตชิ้นส่วนเป็นโมดูลจากโรงงาน ก่อนนำมาประกอบที่หน้างาน ช่วยลดความซับซ้อนในการก่อสร้างและมีระบบความปลอดภัยเชิงรับที่ออกแบบมาเพื่อรับมือเหตุฉุกเฉิน นอกจากนี้ยังสามารถนำความร้อนที่เหลือจากกระบวนการผลิตไปใช้ในภาคอุตสาหกรรมและการผลิตน้ำจืดได้อีกด้วย

สำหรับประเทศไทย กฟผ. ได้บรรจุเทคโนโลยี SMR ไว้ในแผนวิสาหกิจ 5 ปีแล้ว ขณะที่ สวทช. ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และมหาวิทยาลัย ศึกษาความพร้อมของเทคโนโลยี รวมถึงการสร้างความเข้าใจและการยอมรับจากประชาชน

เทคโนโลยีอนาคต โอกาสใหม่ของประเทศไทย

ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ กล่าวทิ้งท้ายว่า เทคโนโลยีทั้ง 10 เรื่องสะท้อนให้เห็นถึงทิศทางนวัตกรรมที่เชื่อมโยงกับการแก้ปัญหาใหญ่ของโลก แม้บางเรื่องอาจฟังดูเหมือนเป็นเรื่องไกลตัว แต่ล้วนเป็นเทรนด์ที่กำลังมาแรงและมีโอกาสส่งผลกระทบต่อชีวิตของเราในอนาคตอันใกล้

ที่สำคัญ นักวิจัยและประเทศไทยมีศักยภาพที่จะเข้าไปมีบทบาทในหลายเทคโนโลยี และก้าวขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนานวัตกรรมระดับโลก ไม่ใช่เพียงผู้รอรับเทคโนโลยีจากต่างประเทศเท่านั้น

ผู้สนใจสามารถติดตามรายละเอียด 10 เทคโนโลยีที่น่าจับตามองปี 2569-2570 และดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มได้ที่ เว็บไซต์ สวทช.