IPPR ชี้ AI นำข่าวไปใช้ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ พร้อมเสนอฉลากแหล่งข้อมูลเพื่อความโปร่งใส

สถาบันวิจัยนโยบายสาธารณะ (Institute for Public Policy Research: IPPR) เสนอว่า บริษัทเทคโนโลยีควรจ่ายค่าลิขสิทธิ์ให้สำนักพิมพ์สำหรับเนื้อหาข่าวที่ถูกนำไปใช้โดยระบบ AI พร้อมเรียกร้องให้มีฉลากคล้าย “ข้อมูลโภชนาการ” เพื่อบอกแหล่งที่มาของข้อมูลอย่างโปร่งใส

IPPR ซึ่งเป็นองค์กรคลังสมองแนวคิดก้าวหน้า มองว่า AI กำลังถูกใช้อย่างแพร่หลายเป็นแหล่งข้อมูลข่าวสาร และบริษัท AI กำลังก้าวขึ้นมาเป็น “ผู้ควบคุมอินเทอร์เน็ตรายใหม่” จึงจำเป็นต้องมีการกำกับดูแลเพื่อสร้างระบบนิเวศข่าว AI ที่ดี

ตามข้อมูลจากสถาบันรอยเตอร์เพื่อการศึกษาวารสารศาสตร์ ปัจจุบัน ฟีเจอร์สรุปข่าวด้วย AI ของ Google เข้าถึงผู้ใช้งานราว 2,000 ล้านคนต่อเดือน และประชาชนกว่า 25%ใช้ AI เป็นแหล่งรับข้อมูลข่าวสาร ทาง IPPR ได้ทดสอบเครื่องมือ AI 4 ราย ได้แก่ ChatGPT, Google AI Overviews, Google Gemini และ Perplexity ด้วยคำค้นด้านข่าว 100 คำ และวิเคราะห์ลิงก์อ้างอิงกว่า 2,500 ลิงก์

ผลการศึกษาพบว่า ChatGPT และ Gemini ไม่อ้างอิงเนื้อหาจาก BBC ซึ่งได้บล็อกบอตไว้ ขณะที่ Google Overviews และ Perplexity ยังคงใช้เนื้อหาจาก BBC แม้สถานีจะคัดค้านก็ตาม นอกจากนี้ Guardian และ Financial Times ซึ่งมีข้อตกลงลิขสิทธิ์กับ OpenAI ถูกอ้างอิงบ่อยกว่าสื่ออื่นอย่างชัดเจน

IPPR เตือนว่า การแสดงบทสรุป AI บนผลการค้นหาของ Google ส่งผลให้จำนวนคลิกเข้าสู่เว็บไซต์ข่าวลดลง กระทบรายได้ของสำนักพิมพ์ หากสื่อที่มีข้อตกลงลิขสิทธิ์ถูกนำเสนอเด่นชัดมากขึ้น อาจยิ่งกีดกันสื่อขนาดเล็กและสื่อท้องถิ่น ซึ่งเข้าถึงข้อตกลงกับบริษัท AI ได้ยากกว่า

ข้อเสนอสำคัญคือ การกำหนดฉลากมาตรฐานสำหรับข่าวที่สร้างโดย AI เพื่อระบุว่าใช้ข้อมูลจากแหล่งใดบ้าง เช่น งานวิจัยที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ หรือบทความจากสื่อมืออาชีพ รวมถึงการจัดตั้งระบบการออกใบอนุญาตในสหราชอาณาจักร เพื่อให้สำนักพิมพ์สามารถเจรจากับบริษัทเทคโนโลยีเกี่ยวกับการใช้เนื้อหาข่าวได้อย่างเป็นธรรม

แนวทางการออกใบอนุญาตอาจเริ่มต้นจากมาตรการใหม่ของหน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันและตลาดของสหราชอาณาจักร (CMA) ซึ่งเปิดทางให้ผู้เผยแพร่สามารถป้องกันไม่ให้ Google นำเนื้อหาของตนไปใช้ในฟีเจอร์สรุปข่าว AI ได้ พร้อมเสนอว่าการออกใบอนุญาตแบบรวมกลุ่มจะช่วยให้ผู้เผยแพร่รายเล็กและหลากหลายได้รับประโยชน์ร่วมกัน

IPPR ยังเห็นว่ากฎหมายลิขสิทธิ์ควรคงไว้เพื่อเอื้อต่อการเติบโตของการออกใบอนุญาต ขณะเดียวกันรัฐบาลควรสนับสนุนโมเดลธุรกิจข่าวรูปแบบใหม่ที่ไม่พึ่งพาบริษัทเทคโนโลยี รวมถึงการสนับสนุน BBC และสื่อท้องถิ่น

ด้วยนโยบายที่เหมาะสม รัฐบาลสามารถช่วยให้สื่อข่าวของสหราชอาณาจักรปรับตัวเข้าสู่ยุค AI ได้ พร้อมทั้งยกระดับความน่าเชื่อถือของผลิตภัณฑ์ AI ผ่านการอ้างอิงแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้

แม้ข้อตกลงการออกใบอนุญาตจะช่วยชดเชยรายได้โฆษณาที่หายไปได้บางส่วน แต่ IPPR มองว่ายังไม่เพียงพอในการรักษาระบบนิเวศข่าวที่ยั่งยืน และอาจทำให้สื่อพึ่งพาบริษัทเทคโนโลยีมากเกินไป ทาง IPPR จึงเสนอให้ภาครัฐสนับสนุนทางการเงินเพื่อพัฒนาโมเดลธุรกิจใหม่สำหรับข่าวสืบสวนและข่าวท้องถิ่น รวมถึงสนับสนุนให้ BBC สามารถ “สร้างนวัตกรรมด้วย AI” ได้อย่างปลอดภัย

ที่มา theguardian

หนุ่ย แซ่แต้

นักเขียนสาย Introvert ที่ชื่นชอบเรื่องนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ ใช้เวลาว่างกับ มังงะ, เสียงเพลงและ idol